Cashflow: wat is het, hoe bereken je het en hoe verbeter je het

Cashflow laat zien hoeveel geld er daadwerkelijk je onderneming binnenkomt en uitgaat gedurende een bepaalde periode.

Een winstgevend bedrijf kan namelijk alsnog cashproblemen krijgen. Bijvoorbeeld wanneer klanten laat betalen, veel geld vastzit in voorraad of grote investeringen al betaald moeten worden voordat de opbrengsten binnenkomen.

In dit artikel leggen we uit wat cashflow is, hoe je cashflow berekent, wat positieve en negatieve cashflow betekenen en hoe je de cashflow van je bedrijf kunt verbeteren.

Wat is cashflow?

Cashflow betekent letterlijk geldstroom.

Het laat zien hoeveel geld gedurende een bepaalde periode je onderneming binnenkomt en hoeveel geld eruit gaat.

Denk bij inkomende geldstromen bijvoorbeeld aan:

• betalingen van klanten;
• ontvangen rente;
• financiering;
• verkoop van activa.

Uitgaande geldstromen zijn bijvoorbeeld:

• salarissen;
• leveranciers;
• huur;
• belastingen;
• investeringen;
• rente;
• aflossingen.

Heel simpel:

Cashflow = inkomende geldstromen – uitgaande geldstromen

Komt er meer geld binnen dan eruit gaat? Dan heb je een positieve cashflow.

Gaat er meer geld uit dan binnenkomt? Dan is je cashflow negatief.

Waarom is cashflow belangrijk?

Cashflow bepaalt uiteindelijk of je onderneming haar verplichtingen kan betalen.

Je kunt een prachtig winstpercentage hebben, maar als klanten pas over negentig dagen betalen terwijl leveranciers binnen dertig dagen betaald willen worden, kan er alsnog een probleem ontstaan.

Cashflow geeft daarom antwoord op een andere vraag dan winst.

Winst zegt: verdient onze onderneming geld?

Cashflow zegt: hebben we op dit moment daadwerkelijk voldoende geld beschikbaar?

Beide zijn belangrijk.

Maar wanneer de cash op is, heb je weinig aan winst die alleen op papier bestaat.

Cashflow versus winst: wat is het verschil?

Cashflow en winst worden vaak door elkaar gehaald.

Maar ze zijn niet hetzelfde.

Stel dat je in maart een project afrondt en een factuur van €50.000 verstuurt.

De omzet kan in maart worden geboekt.

Maar als de klant pas in mei betaalt, komt het geld pas twee maanden later daadwerkelijk binnen.

Je winst-en-verliesrekening kan dus al een positief resultaat laten zien terwijl je bankrekening nog niet is veranderd.

Het tegenovergestelde kan ook gebeuren.

Je koopt bijvoorbeeld een machine.

Dat geld verlaat direct je bankrekening, terwijl de kosten van die machine via afschrijvingen over meerdere jaren in je resultatenrekening terechtkomen.

Daarom kunnen winst en cashflow sterk van elkaar verschillen.

Hoe bereken je cashflow?

De eenvoudigste cashflowformule is:

Cashflow = ontvangsten – uitgaven

Stel dat je bedrijf gedurende één maand:

€150.000 ontvangt

en

€120.000 uitgeeft

Dan is de cashflow:

€150.000 – €120.000 = €30.000 positieve cashflow

Aan het einde van de maand is er dus €30.000 meer cash beschikbaar dan aan het begin, los van eventuele andere mutaties.

Maar voor een goede financiële analyse wil je meestal verder kijken dan alleen het totale verschil.

Daarom wordt cashflow vaak opgesplitst in verschillende soorten.

De drie soorten cashflow

Een cashflowoverzicht wordt meestal verdeeld in drie categorieën:

1. Operationele cashflow

De operationele cashflow laat zien hoeveel geld je normale bedrijfsactiviteiten genereren.

Denk aan geld dat binnenkomt van klanten en uitgaven voor leveranciers, personeel en andere operationele kosten.

Voor veel bedrijven is dit uiteindelijk de belangrijkste cashflow.

Een gezonde onderneming wil op langere termijn voldoende cash uit haar dagelijkse activiteiten genereren.

2. Investeringscashflow

Hieronder vallen geldstromen rond investeringen.

Bijvoorbeeld:

• aankoop van machines;
• aankoop van software of andere activa;
• verkoop van bedrijfsmiddelen;
• overnames.

Een negatieve investeringscashflow hoeft dus helemaal niet slecht te zijn.

Een snelgroeiend bedrijf kan veel cash investeren omdat het juist capaciteit voor toekomstige groei opbouwt.

3. Financieringscashflow

Financieringscashflow gaat over geldstromen tussen je onderneming en financiers of aandeelhouders.

Bijvoorbeeld:

• nieuwe lening;
• aflossing van schulden;
• nieuwe aandelen;
• dividend.

Door deze drie soorten apart te bekijken, begrijp je veel beter waarom je cashpositie verandert.

Wat is operationele cashflow?

De operationele cashflow laat zien hoeveel cash je bedrijfsactiviteiten daadwerkelijk opleveren.

Dat is belangrijk omdat een bedrijf op lange termijn niet afhankelijk kan blijven van nieuwe leningen of investeerders om zijn dagelijkse activiteiten te financieren.

Een positieve operationele cashflow betekent grofweg dat de normale activiteiten voldoende geld opleveren om operationele uitgaven te betalen.

Een negatieve operationele cashflow betekent niet automatisch dat een bedrijf ongezond is.

Bij een snelgroeiende organisatie kan bijvoorbeeld veel geld vastzitten in:

• debiteuren;
• voorraad;
• vooruitbetaalde kosten;
• groei van het team.

Maar structureel negatieve operationele cashflow verdient altijd aandacht.

Directe en indirecte cashflowmethode

Je kunt cashflow op verschillende manieren analyseren.

Directe methode

Bij de directe methode kijk je rechtstreeks naar daadwerkelijke ontvangsten en betalingen.

Bijvoorbeeld:

Ontvangsten klanten: €180.000
Betalingen leveranciers: -€70.000
Salarissen: -€55.000
Overige operationele betalingen: -€25.000

Operationele cashflow: €30.000

Dit is vaak heel begrijpelijk omdat je letterlijk ziet waar geld vandaan komt en naartoe gaat.

Indirecte methode

De indirecte methode begint bij de winst en corrigeert die vervolgens voor posten die geen directe cashbeweging zijn én veranderingen in het werkkapitaal.

Denk bijvoorbeeld aan:

• afschrijvingen;
• wijzigingen in debiteuren;
• wijzigingen in voorraad;
• wijzigingen in crediteuren.

Deze methode laat juist goed zien waarom winst niet hetzelfde is als cashflow.

Een cashflowvoorbeeld

Stel dat een bedrijf deze maand €200.000 omzet maakt.

Op papier ziet dat er uitstekend uit.

Maar:

• €80.000 van de facturen is nog niet betaald;
• het bedrijf koopt €40.000 extra voorraad;
• salarissen bedragen €60.000;
• leveranciers krijgen €50.000;
• overige uitgaven zijn €20.000.

Dan kan de winst er prima uitzien, terwijl de daadwerkelijke kaspositie flink onder druk komt te staan.

Dat is waarom alleen naar omzet en winst kijken onvoldoende is.

Je wilt ook weten:

Wanneer wordt omzet daadwerkelijk cash?

Wat is positieve cashflow?

Bij een positieve cashflow komt gedurende een periode meer geld binnen dan eruit gaat.

Dat geeft een bedrijf ruimte om bijvoorbeeld:

• te investeren;
• schulden af te lossen;
• reserves op te bouwen;
• personeel aan te nemen;
• dividend uit te keren;
• onverwachte tegenvallers op te vangen.

Maar ook positieve cashflow moet je in context bekijken.

Als de cashflow alleen positief is omdat je net een grote lening hebt afgesloten, zegt dat weinig over de gezondheid van je dagelijkse bedrijfsactiviteiten.

Kijk daarom altijd naar waar de positieve cashflow vandaan komt.

Wat is negatieve cashflow?

Bij negatieve cashflow stroomt er meer geld uit de onderneming dan erin komt.

Dat kan verschillende oorzaken hebben.

Bijvoorbeeld:

• klanten betalen langzaam;
• voorraad groeit;
• kosten stijgen;
• er wordt veel geïnvesteerd;
• omzet daalt;
• marges staan onder druk;
• er wordt snel opgeschaald.

Negatieve cashflow is daarom niet automatisch slecht.

Een groeiend bedrijf kan tijdelijk bewust meer cash uitgeven dan het genereert.

Het probleem ontstaat wanneer negatieve cashflow:

structureel wordt én je onvoldoende weet waardoor die ontstaat.

Dan kan een winstgevend bedrijf uiteindelijk alsnog moeite krijgen om rekeningen te betalen.

Welke factoren beïnvloeden je cashflow?

Cashflow wordt door veel meer beïnvloed dan alleen omzet.

Vier factoren spelen vaak een grote rol.

Debiteuren

Hoe snel betalen klanten?

Hoe langer je moet wachten, hoe langer jouw geld bij iemand anders staat.

Voorraad

Voorraad is geld dat al is uitgegeven, maar nog niet als cash is teruggekomen.

Een magazijn vol voorraad kan daarom tegelijkertijd betekenen dat je bankrekening relatief leeg is.

Crediteuren

Hoe snel betaal je leveranciers?

Langere betalingstermijnen kunnen je cashpositie verbeteren, zolang je goede afspraken maakt en leveranciersrelaties gezond blijven.

Groei

Groei kost vaak cash.

Je koopt voorraad voordat je verkoopt.

Je neemt mensen aan voordat hun werk omzet genereert.

Je investeert voordat je rendement ziet.

Daarom kan snelle groei juist een periode zijn waarin cashflowmanagement extra belangrijk wordt.

Cashflow en werkkapitaal

Cashflow en werkkapitaal zijn sterk met elkaar verbonden.

Werkkapitaal kijkt naar je vlottende activa en kortlopende verplichtingen.

Veranderingen daarin kunnen direct invloed hebben op cash.

Neem voorraad.

Je koopt €50.000 extra voorraad.

Je totale vermogen verandert daardoor niet per se direct: cash wordt omgezet in voorraad.

Maar je beschikbare geld neemt wel met €50.000 af.

Hetzelfde geldt voor debiteuren.

Hoe meer facturen openstaan, hoe meer omzet je hebt gerealiseerd zonder het geld daadwerkelijk te hebben ontvangen.

Wil je dit verder begrijpen? Lees dan ook Werkkapitaal: wat is het en hoe bereken je het?

Hoe kun je je cashflow verbeteren?

Cashflow verbeteren betekent niet simpelweg zoveel mogelijk geld op de bank houden.

Het gaat erom dat geld sneller binnenkomt, slimmer wordt gebruikt en voorspelbaarder door de organisatie stroomt.

Een aantal maatregelen heeft vaak veel effect.

1. Factureer sneller

Een verrassend simpele eerste stap.

Als een project op maandag afgerond is, waarom wordt de factuur dan pas aan het einde van de maand verstuurd?

Iedere dag vertraging aan jouw kant schuift de betaaldatum verder naar achteren.

Automatiseer waar mogelijk het facturatieproces en factureer zodra dat contractueel kan.

2. Zorg dat klanten sneller betalen

Kijk kritisch naar:

• betalingstermijnen;
• automatische herinneringen;
• achterstallige facturen;
• factuurfouten;
• disputen;
• kredietwaardigheid.

Soms is het probleem niet dat klanten niet willen betalen, maar dat processen intern vertraging veroorzaken.

Een verkeerde PO.

Een ontbrekende referentie.

Een factuur die naar de verkeerde persoon wordt gestuurd.

Dat zijn kleine operationele problemen met directe gevolgen voor cash.

3. Optimaliseer je voorraad

Meer voorraad voelt veilig.

Maar iedere pallet in je magazijn vertegenwoordigt ook geld dat niet op je bankrekening staat.

Analyseer daarom:

• welke producten snel bewegen;
• welke artikelen nauwelijks verkopen;
• hoeveel veiligheidsvoorraad werkelijk nodig is;
• welke levertijden gelden;
• waar forecasts structureel afwijken.

Goed voorraadbeheer is daarmee óók cashflowmanagement.

4. Maak betere afspraken met leveranciers

Je wilt klanten liefst snel laten betalen en leveranciers niet onnodig vroeg.

Dat betekent niet dat je betalingen simpelweg moet uitstellen.

Wel kun je kritisch kijken naar:

• betalingstermijnen;
• bestelvolumes;
• betalingsmomenten;
• vroegbetaalkortingen;
• contractvoorwaarden.

De beste oplossing hangt af van je onderhandelingspositie en leveranciersrelaties.

5. Kijk kritisch naar uitgaven

Niet iedere kostenbesparing verbetert een bedrijf.

Maar uitgaven waar niemand meer kritisch naar kijkt, stapelen zich makkelijk op.

Denk aan:

• ongebruikte software;
• dubbele leveranciers;
• onnodige abonnementen;
• inefficiënte processen;
• spoedkosten;
• dure handmatige werkzaamheden.

Cashflow verbeteren gaat daarom niet alleen over finance.

Veel cashproblemen hebben hun oorsprong in operationele processen.

6. Bescherm je marge

Meer omzet lost een cashflowprobleem niet automatisch op.

Als iedere extra order weinig marge oplevert of veel voorfinanciering vraagt, kan groei je cashpositie juist verslechteren.

Analyseer daarom:

• marge per product;
• marge per klant;
• projectrendement;
• prijsontwikkeling;
• inkoopkosten;
• operationele kosten.

Cashflowmanagement en winstgevendheid horen uiteindelijk bij elkaar.

7. Maak een cashflowprognose

Een goed cashflowoverzicht vertelt je wat er is gebeurd.

Een cashflowprognose vertelt je wat waarschijnlijk gaat gebeuren.

Dat is veel krachtiger.

Je kunt bijvoorbeeld zien:

Over acht weken ontstaat waarschijnlijk een cashtekort.

Dan heb je vandaag nog tijd om iets te doen.

Bijvoorbeeld:

• betalingen versnellen;
• investeringen verschuiven;
• financiering regelen;
• voorraad verminderen;
• uitgaven opnieuw plannen.

Zonder prognose ontdek je hetzelfde probleem misschien pas wanneer het banksaldo al laag is.

Wat is een cashflowprognose?

Een cashflowprognose (ook wel cashflow forecast) schat toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Daarin neem je bijvoorbeeld mee:

Verwachte ontvangsten

• openstaande facturen;
• geplande omzet;
• abonnementen;
• andere inkomsten.

Verwachte uitgaven

• leveranciers;
• salarissen;
• belastingen;
• huur;
• investeringen;
• aflossingen.

Zo kun je per week of maand zien hoe je verwachte cashpositie zich ontwikkelt.

Voor kleinere organisaties kan dat met een goed spreadsheet.

Bij grotere of complexere organisaties wordt een combinatie van ERP, forecasting en BI vaak interessanter.

Cashflowoverzicht: welke cijfers moet je volgen?

Je hoeft niet iedere dag vijftig cash-KPI’s te monitoren.

Een aantal geeft vaak al veel inzicht.

Banksaldo

Hoeveel cash is daadwerkelijk beschikbaar?

Operationele cashflow

Hoeveel geld genereren je normale activiteiten?

Debiteurendagen

Hoe lang duurt het gemiddeld voordat klanten betalen?

Crediteurendagen

Hoe snel betaal je leveranciers?

Voorraaddagen

Hoe lang blijft geld gemiddeld vastzitten in voorraad?

Cash conversion cycle

Hoeveel tijd zit er tussen het moment waarop je geld uitgeeft en het moment waarop je het via klanten terugkrijgt?

Forecast versus werkelijkheid

Hoe betrouwbaar zijn je cashflowprognoses?

Hoe beter deze cijfers samenkomen, hoe eerder finance kan bijsturen.

Cashflow analyseren: kijk verder dan het banksaldo

Een banksaldo vertelt je alleen hoeveel geld er nu staat.

Het vertelt niet waarom.

En al helemaal niet wat er volgende maand gebeurt.

Een goede cashflowanalyse kijkt daarom naar trends.

Bijvoorbeeld:

• Waarom loopt het debiteurensaldo op?
• Waarom stijgt voorraad sneller dan omzet?
• Waarom daalt operationele cashflow ondanks winstgroei?
• Welke maanden hebben structureel hoge uitgaven?
• Welke klanten veroorzaken de grootste cashdruk?
• Welke entiteiten genereren of verbruiken cash?
• Welke investeringen komen eraan?

Daar wordt cashflow een managementinstrument in plaats van alleen een financieel overzicht.

Cashflow bij een groeiend bedrijf

Juist groeiende bedrijven moeten cashflow nauwlettend volgen.

Stel dat je omzet ieder jaar met 40% groeit.

Dat klinkt fantastisch.

Maar misschien moet je:

• drie maanden eerder voorraad inkopen;
• nieuw personeel aannemen;
• grotere kantoren huren;
• investeren in systemen;
• leveranciers vooruitbetalen.

Terwijl je klanten pas zestig dagen na levering betalen.

Dan kan iedere euro groei eerst cash kosten voordat hij cash oplevert.

Daarom is één van de belangrijkste vragen bij groei:

Hoe financieren we de periode tussen investeren en betaald krijgen?

Dat is precies waar cashflow, werkkapitaal en forecasting bij elkaar komen.

Hoe vaak moet je cashflow bekijken?

Dat hangt af van je organisatie en cashpositie.

Een bedrijf met veel voorspelbare abonnementen en grote reserves hoeft misschien niet dagelijks te kijken.

Een snelgroeiende onderneming met dunne reserves en grote fluctuaties wel.

In de praktijk kan bijvoorbeeld werken:

Dagelijks: actuele bankpositie bij hoge cashdruk.

Wekelijks: korte termijn cashforecast.

Maandelijks: uitgebreidere cashflowanalyse en forecast.

Per kwartaal: scenario’s, investeringen en langere termijn planning.

Het belangrijkste is niet de exacte frequentie.

Het belangrijkste is dat je vroeg genoeg informatie hebt om nog iets te kunnen veranderen.

Veelgemaakte fouten bij cashflowmanagement

Alleen naar winst kijken

Winst zegt niet wanneer het geld binnenkomt.

Alleen naar het banksaldo kijken

Het huidige saldo vertelt weinig over toekomstige verplichtingen.

Te optimistisch voorspellen

Een factuur met betalingstermijn van dertig dagen betekent niet automatisch dat de klant ook werkelijk op dag dertig betaalt.

Voorraad onderschatten

Groeiende voorraad kan ongemerkt enorme hoeveelheden cash opslokken.

Cashflow alleen bij finance neerleggen

Sales beïnvloedt betaalvoorwaarden.

Operations beïnvloedt voorraad.

Procurement beïnvloedt leveranciersvoorwaarden.

Management beslist over investeringen.

Cashflow is dus een bedrijfsbreed vraagstuk.

Cashflow verbeteren begint met betere informatie

Veel bedrijven hebben uiteindelijk genoeg data.

Het probleem is dat die data verspreid staat.

Finance ziet facturen.

Sales ziet orders.

Procurement ziet verplichtingen.

Operations ziet voorraad.

Management ziet een rapport dat soms pas weken later beschikbaar is.

Dan wordt cashflow voorspellen onnodig moeilijk.

Hoe beter je systemen en processen met elkaar verbonden zijn, hoe makkelijker je vooruit kunt kijken.

Een geïntegreerd ERP kan bijvoorbeeld informatie over:

• orders;
• facturen;
• debiteuren;
• crediteuren;
• voorraad;
• inkoop;
• financiële verplichtingen

bij elkaar brengen.

BI en forecasting kunnen die data vervolgens vertalen naar managementinformatie en scenario’s.

De echte winst zit dus niet alleen in een beter dashboard.

Het zit in eerder kunnen handelen.

Veelgestelde vragen over cashflow

Wat betekent cashflow?

Cashflow betekent geldstroom. Het verschil tussen geld dat gedurende een bepaalde periode je onderneming binnenkomt en eruit gaat.

Hoe bereken je cashflow?

De eenvoudige formule is:

Cashflow = inkomende geldstromen – uitgaande geldstromen

Voor financiële rapportage wordt cashflow meestal verder verdeeld in operationele, investerings- en financieringscashflow.

Is cashflow hetzelfde als winst?

Nee. Winst wordt berekend op basis van opbrengsten en kosten. Cashflow kijkt naar daadwerkelijke geldstromen. Een bedrijf kan daarom winstgevend zijn en tegelijkertijd negatieve cashflow hebben.

Wat is een goede cashflow?

Er bestaat geen universeel bedrag. Een gezonde onderneming genereert op langere termijn doorgaans voldoende operationele cashflow om verplichtingen te betalen en de activiteiten te ondersteunen.

Is negatieve cashflow slecht?

Niet noodzakelijk. Investeringen of sterke groei kunnen tijdelijk negatieve cashflow veroorzaken. Structureel negatieve operationele cashflow is wel een signaal dat verder onderzoek nodig is.

Hoe kun je cashflow verbeteren?

Bijvoorbeeld door sneller te factureren, klanten eerder te laten betalen, voorraad te optimaliseren, leveranciersvoorwaarden te verbeteren, marges te beschermen en met een cashflowprognose vooruit te kijken.

Wat is het verschil tussen cashflow en liquiditeit?

Cashflow gaat over de geldstromen gedurende een periode. Liquiditeit gaat over je vermogen om op een bepaald moment kortlopende verplichtingen te betalen.

Van cashflow begrijpen naar cashflow sturen

Cashflow is uiteindelijk veel meer dan een financieel begrip.

Het vertelt je hoe geld daadwerkelijk door je onderneming beweegt.

En daarmee laat het vaak eerder dan je winst-en-verliesrekening zien waar spanning ontstaat.

Klanten betalen langzamer.

Voorraad loopt op.

Groei vraagt meer voorfinanciering.

Kosten stijgen.

Of investeringen komen eraan.

Als je die veranderingen vroeg ziet, kun je erop sturen.

Daarom begint goed cashflowmanagement bij drie vragen:

Waar komt onze cash vandaan?

Waar gaat onze cash naartoe?

En hoe ziet dat er de komende maanden uit?

Hoe beter je die vragen kunt beantwoorden, hoe minder finance hoeft te reageren op verrassingen en hoe meer je vooruit kunt sturen.  Lees bijvoorbeeld hieronder hoe Forsmo NetSuite en Bi Books gebruikt voor real-time rapportages en data-driven decision-making.

Frosmo kiest Greenstep als langetermijnpartner voor ERP en financiële groei

Greenstep helpt organisaties om financiële processen, rapportage, forecasting en systemen beter met elkaar te verbinden. Zo ontstaat niet alleen beter inzicht in wat er is gebeurd, maar vooral in wat eraan komt en welke acties nodig zijn.